Ai Làm Được (Hồ Biểu Chánh)

https://thuviensach.vn

Ai Làm é˱ͫc 1 www.hobieuchanh.com

Ai Làm ảчԚc

Ԋ BiӺu Chánh

Ông BӘch KhiӶu Nhàn tuԌi ảó quá lԜc tuӞn mà sԠc hãy còn mӘnh khԆe. TԢ khi con gái ông bӜt hӘnh, tԞi phӤn thon von1 nên ít muԈn ải chхi, cԠ lui cui Ԗ nhà hoӮc œԤa kiӺng xem hoa, hoӮc uԈng trà ảԄc sách. âm 1894, mԐt buԌi chiӸu kia gió xuân mát mӲ, nчԒc lԒn ảӞy sông, cԆ cây tчхi Ԉt, BӘch KhiӶu Nhàn mình mӮc áo quӞn toàn bӨng lԜa trӦng, vai vӦt khân nhiӼu ¶Ԇ, thԞng thӪng ải dԄc theo mộ sông Cà Mau mà hԠng mát. Khi ông dԢng chхn ảԠng coi sӦp nhԆ lԐi ảua, khi ông mԀm cчԔi bӞy chú rчԚt nhau cӦn lԐn. Ӯt trԔi chen lӮn, gió càng thêm mát mӲ, KhiӶu Nhàn ải lӞn tԒi quán cхm Chú ć, tuy chчa mԆi chхn, song ông khát nчԒc. Chú Lć ngó thӜy ông lӤt ảӤt chào mԢng và mԔi ông vào quán nчԒc. KhiӶu Nhàn bчԒc vào kéo ghӶ mà ngԊi, ngó quanh quӜt không thӜy khách ân uԈng, duy có –Ԑt ngчԔi trai trӘc chԢng mчԔi bӚy, mчԔi tám tuԌi, ảчхng ngԊi tӘi bàn gӞn cԤa mà viӶt. Ông thӜy ngчԔi miӾng rԐng, môi dӞy, vai ngang, trán chԚt, tóc hԒt cԜt, mӦt rӘng ngԔi, tч cách nghiêm trang, mӮt mày sáng rԘ, tuy y phԜc tӞm thчԔng mà hình dung không phӚi nhч ngчԔi thчԔng, bԖi vӤy ông cԠ ngԊi ngó hoài. NgчԔi trai Ӝy viӶt ít chԦ rԊi ngó sԦng phía ngoài ảчԔng, ngó rԊi day vô viӶt, rԊi •Әi ngâm nho nhԆ. Chú Lć rút mԐt chén nчԒc trà nóng ảem lӘi mԔi KhiӶu Nhàn žԈng. KhiӶu Nhàn tay bчng chén nчԒc mà mӦt ngó ngчԔi trai Ӝy hoài. Cách mԐt hԊi thӜy tên trai Ӝy vũ miӶng giӜy viӶt nãy giԔ mà qu©ng dчԒi ảӜt rԊi ảԠng dӤy bчԒc ra ngoài ảчԔng. Chú Lć rút thêm nчԒc cho ông uԈng, ông biӺu lчԚm miӶng giӜy cho ông, ông giԖ ra thӜy có tám câu thi nhч vӞy:

Ty hԐ sчхng dӞm gió hӦt hiu, éau lòng lчu lӘc biӶt bao nhiêu. Trong quê dã dчԚi vԢng trâng tԈi, Ә cӚnh cay co chén rчԚu chiӸu. Cao thӜp nát gan con sóng lчԚn, NgӘt ngào ảԠt ruԐt tiӶng chim kêu. Có khi ra ngóng miӸn giang chԦ, чԒc mӦt tuôn theo giԄt thԞy triӸu.

KhiӶu Nhàn ảԄc hӶt bài thi, thӜy vân chчхng tao nhã thì khen thӞm, mà thӜy ý Ԡ thӚm sӞu lӘi tԐi nghiӾp, nên tính ngԊi nán ảԚi ngчԔi Ӝy trԖ vô ảӮng làm quen hԆi coi ngчԔi Ԗȱảõu cho biӶt. Té ra ông ngԊi ảԚi chút giԔ mà không thӜy bốn kêu Chú Lć mà hԆi rӨng: - Ӟy, ngчԔi trai hԊi nãy ảú Ԗȱảõu lӘi ảõy, —Ԃ2 biӶt hôn? Vào quán cԞa nԂ sao không thӜy ân uԈng chi hӶt lӘi viӶt mӜy câu thi rԊi bԆȱải ảõu mӜt?

1 Ĉ˯n chi͇c, cô ÿ˯n 2 âm ti͇ng qu̫ng Ĉông, ÿ̩i tͳ ngôi thͱ hai: ông, anh, m̯y

https://thuviensach.vn

Ai Làm é˱ͫc 2 www.hobieuchanh.com

- KhԂ3ȱ©n cхm uԈng чԚu hԊi chiӸu Ԋi mà, khԂȱải chхi –Ԑt lát Ӹ ngԞ chԒ. - ԝa? NӶu vӤy thì ngчԔi Ӝy ԖȱảӤu trong quán nԂ hay sao? - ԓ. - NgчԔi Ԗȱảõu lӘi vӤy, nԂ biӶt hôn? - ԕ Long HԊ mà. KhiӶu Nhàn thӜy khuya nên ảԠng dӤy tԢ gió Chú Lć mà vӸ. ChӪng dè vԢa ra Ԓi cԤa lӘi gӮp cӤu trai Ӝy bчԒc vào, ông bốn trԖ vào hԆi rӨng: - Trò em Ԗȱảõu lӘ mà qua không biӶt? - Thчa bác, cháu Ԗ Vậnh Long. - Trò em Ԗ Vậnh Long xuԈng ảõy chхi hay là có viӾc chi? Không có quen hay sao mà ԖȱảӤu trong quán nhч vӞy? KhiӶu Nhàn hԆi và kéo ghӶ mà ngԊi. CӤu trai Ӝy thӜy ông y phԜc phong lчu, không hiӺu là ai nên ảԠng ké nộ mà ảỏp rӨng: - Thчa bác, cháu ảӶn ảõy quyӶt kiӶm công viӾc làm ân song Ԗȱảó mӜy ngày rày mà chчa kiӶm ảчԚc viӾc chi hӶt. - Trò em ngԊi mà nói chuyӾn chхi. Khi nãy trò em bчԒc ra ngoài rԊi tôi có •чԚm bài thi tôi ảԄc. ChӪng hay trò em làm bài thi Ӝy có ý chi vӤy? - Thчa bác, cháu ngԊi buԊn trong lòng cӚm hԠng nên ngԜ ý mà làm giӚi buԊn ảú thôi chԒ có ý chi ảõu. - Theo ý tԠ trong bài thi ảú thì thân trò em chӪng là gian truân lӦm? - Ә thчa phӚi. - Tôi có hԄc chút ảԀnh nên tôi thчхng hԄc trò. Tôi ảԄc bài thi cԞa trò em rԊi nãy giԔ có ý ngԊi ảԚi chԔ trò em trԖ vô ảӮng làm quen chuyӾn vãn chхi. Trò em xuԈng ảõy tính làm công viӾc chi? LӤp tiӾm buôn bán hay là tính khӠn ảӜt làm ruԐng? - ChӪng giӜu chi bác, cháu cỹng biӶt thà hèn mà mình làm chԞ mình còn hхn là sang mà ải làm tԒ thiên hӘ. ThiӾt cháu muԈn hoӮc buôn bán hoӮc làm ruԐng, hoӮc làm nghӸ chi khác cỹng ảчԚc, dӞu cԨc khԌ chӪng nӾ gì, miӼn là khԆi lòn cúi thì thôi, ngӮt tiӸn thì cháu không có nhiӸu, còn nghӸ thì cháu không thӘo. …