Người Thất Chí (Hồ Biểu Chánh)

https://thuviensach.vn

Ngѭӡi Thҩt Chí1

XÃ HӜI TIӆU THUYӂT

+ӗ BiӇu Chánh

I

Trӡi gҫn tӕi Trinh mһc mӝt bӝ ka-ki vàng, quҫn may cөt ӕng, áo sѫ-mi xanh, ÿҫu ÿӝi NӃt2 nӍ ÿen, chѭn vҩn ghӃt3 vҧi xám, ӣ trong nhà bѭӟc ra tӟi cӱa, rӗi day lҥi nói vӟi Phөng ÿi theo sau: „Ӣ ÿӡi chҷng nên thӕi chí. Làm trai mình phҧi có can-ÿҧm, phҧi có nghӏ-lӵc cho ÿҫy-ÿӫ mà xông-lѭӟt phong-trào nguy-khәn, chӟ sao lҥi cӭ thӣ-than rҫu-rƭ hoài nhѭ ÿàn-bà Yұy, Mӓa biӇu toa ÿӯng thèm buӗn viӋc gì nӳa hӃt. Toa cӭ ÿi chѫi cho thong-thҧ trí, ÿһng phҩn-chҩn mà tranh-cҥnh vӟi thiên-hҥ. Thôi toa ӣ nhà, ÿӇ mӓa vӅ rӗi chúng ta sӁ nói chuyӋn tiӃp“.

Trinh bҳt tay tӯ-giã Phөng rӗi bѭӟc ra ÿҥi-lӝ Galliéni4, thӫng-thҷng ÿi ra hѭӟng chӧ %Ӄn-thành.

Ngoài ÿѭӡng ÿèn khí bӵt cháy lên, nam-thanh nӳ-tú qua lҥi dұp-dӅu, xe kéo xe hѫi nӕi nhau tӕp chҥy ra, tӕp chҥy vô coi không dӭt.

Phөng ngó mông mӝt hӗi rӗi xây lѭng trӣ vô nhà. Chàng vһn ÿèn phía trѭӟc sáng lòa rӗi Oҥi bàn viӃt mà ngӗi, chӕng tay trái mà ÿӥ cái trán, ÿҫu nghiêng mӝt bên, mҳt ngó sӳng vô vách tѭӡng coi bӝ bàng-hoàng tѭ-lӵ lung lҳm.

Trong căn nhà cӫa Phөng ӣ, bàn ghӃ dӑn sѫ-sàì, chӟ không hӵc-hӥ nhѭ các căn khác trong dãy phӕ ÿó. Phía trѭӟc có mӝt bӝ ván gӛ nhӓ, vӟi mӝt cái ghӃ bӕ ÿӇ nҵm chѫi, Chính giӳa có mӝt cái bàn vuông vӟi mӝt cái ghӃ ÿӇ tiӃp khách, mӝt bên có mӝt cái bàn viӃt chӭa sách ÿҫy chӗng, sách Tây sách quӕc-âm xӕc lӝn-xӝn, không có thӭ-tӵ. Còn phía trong thì chӍ có mӝt cái giѭӡng ÿӇ ngӫ, vӟi hai cái rѭѫng lӟn ÿӇ áo quҫn mà thôi; bàn rӱa mһt thì ÿӇ dѭӟi nhà bӃp, mà chҷng có nӗi ѫ, chén bát chi hӃt.

Trong nhà vҳng hoe, khác vӟi cҧnh rҫn-rӝ ngoài ÿѭӡng. Phөng cӭ ngӗi im-lìm cho ÿӃn chӯng cái ÿӗng-hӗ nhӓ ӣ trên bàn viӃt chӍ 7 giӡ, chàng mӟi ÿӭng dұy, tҳt ÿèn bѭӟc ra ngoài khóa cӱa lҥi, rӗi cҫm chìa khóa ÿi lҥi nhà ông Phán Thành, ӣ cách ÿó năm căn mà ăn cѫm tӕi.

Ông Phán Thành hӗi trѭӟc giúp viӋc tҥi sӣ Thѭѫng chánh kӇ ÿӃn 33 năm, ông mӟi ÿѭӧc Kѭӣng hѭu-trí hӗi năm ngoái. Vӧ chӗng ông không có con nhѭng mà ông có mӝt ngѭӡi con nuôi tên Tӗn, ÿѭѫng làm viӋc trong mӝt hãng buôn tҥi Sai-gòn. Vì vӧ chӗng không có vѭӡn ruӝng ӣ xӭ nào hӃt, nên ÿѭӧc hѭu trí rӗi ông cNJng ӣ luôn tҥi Sài-gòn vӟi con nuôi ÿһng hӫ-hӍ cho vui. Bà Phán tuy ÿã trên 50 tuәi rӗi, song bà còn mҥnh khӓe bӣi vұy mҩy thҫy chѭa vӧ ai muӕn ăn cѫm tháng thì bà sҹn lòng nҩu giùm.

Phөng ӣ ÿұu tҥi nhà Trinh ÿһng kiӃm viӋc mà làm; vì Trinh làm kiӇm soát cho sӣ hӓa- xa, phҧi ÿi theo xe lӱa ÿѭӡng Sài-gòn Nha trang, không thӇ ăn cѫm nhà ÿѭӧc, bӣi vұy ÿã gҫn ba tháng nay Phөng phҧi ăn cѫm tháng tҥi nhà ông Phán Thành.

1 phóng tác tͳ Prestouplénié i nakazanié (1866) cͯa văn hào Nga Fédor Mikhaïlovitch Dostoievski 2 (ti͇ng Pháp: Caskette) = nón l˱ͩi trai, nón có rìa che n̷ng 3 (ti͇ng Pháp: guêtre) dây da ho̿c v̫i ÿan chéo dùng b͕c ͙ng chân (b̷p chu͙i) tͳ ÿ̯u g͙i ÿ͇n ͙ng giày, tͳ ngͷ này ÿã ÿ˱ͫc vi͏t hóa. 4 Nay là ÿ̩i l͡ Tr̯n H˱ng Ĉ̩o

https://thuviensach.vn

Phөng bѭӟc vô ÿã thҩy Tӗn là con nuôi cӫa ông Phán vӟi thҫy Giao, là ngѭӡi ăn cѫm tháng, ngӗi sҹn mà chӡ ÿó rӗi, bӣi vұy vӧ chӗng ông Phán liӅn mӡi luôn lҥi bàn ăn.

Ông Phán hӓi Phөng:

- %ӳa nay tôi thҩy có ông Trinh ӣ nhà phҧi hôn?

- Thѭa, phҧi. Hôm qua tӟi bӳa nhҵm phiên ҧnh nghӍ, ҧnh mӟi ÿi làm hӗi tӕi ÿây.

- Ông làm kiӇm-soát sӣ hӓa-xa, ăn lѭѫng thì lӟn mà coi thӃ cӵc khә tӕn hao lung lҳm. Ĉi xe hoài, ngӫ không ÿѭӧc, Có lӁ lâu ngày mӋt chӟ. Ĉã vұy mà ăn uӕng không chӯng, khi ăn Sài-gòn, khi ăn Nha-trang, tӵ nhiên phҧi tӕn tiӅn nhiӅu.

- Còn trҿ tuәi, dҫu làm viӋc cӵc khә chút ÿӍnh có hҥi gì. Cӵc mà ÿѭӧc lѭѫng lӟn thì FNJng cҫu mà chӏu cӵc. Phұn cháu ÿây, cháu muӕn cӵc hӃt sӭc mà cӵc không ÿѭӧc, cháu mӟi ÿáng buӗn chӟ.

- &ұu bӅn chí mà kiӃm viӋc làm, tӵ nhiên cNJng sӁ có chӟ.

- Cháu kiӃm hӃt sӭc mà chѭa ÿѭӧc chӛ nào hӃt.

- Ĉӡi nҫy thiӋt khә. Câu có ÿi hӑc bên Tây mà kiӃm viӋc làm không ÿѭӧc, thӃ thì mҩy Fұu nhӓ hӑc bên này làm sao có chӛ mà làm.

- Cháu không kén chӑn chi hӃt, dҫu làm ăn lѭѫng bӕn năm chөc mӝt tháng cháu cNJng làm nӳa, miӉn có cѫm ăn thì thôi; ngһt gҫn hai …