Chậm Rãi (Milan Kundera)

https://thuviensach.vn

CHẬM RÃI Dịch từ nguyên bản tiếng Pháp:La Lenteur

Nhà xuất bản: Gallimard, Paris 1996

Tác giả: Milan Kundera

Dịch giả: Ngân Xuyên

Xuất bản: Đông Tây

**★** ebook©vctvegroup

https://thuviensach.vn

1

C húng tôi nảy ra ý muốn nghỉ chiều và qua đêm tại lâu đài. Nhiều lâu

đài ở Pháp đã biến thành khách sạn: một vùng cây cối lọt thỏm trong một vùng không gian trơ trụi, khô cằn; một khoảng nhỏ để đi dạo với chim muông, cây cỏ giữa một hệ thống đường cao tốc rộng lớn. Tôi đang lái xe, qua tấm kính hậu tôi nhận thấy một chiếc xe con chạy phía sau. Ngọn đèn nhỏ bên trái nhấp nháy, cả chiếc xe phả ra những làn sóng nôn nóng. Người tài xế đang tìm cơ hội để vượt qua tôi; anh ta quan sát lựa thời cơ giống như một con diều hâu lựa lúc lao xuống chụp con chim sẻ.

Véra, vợ tôi, nói với tôi: “Cứ năm mươi phút lại có một người chết vì tai nạn giao thông ở Pháp. Nhìn mà xem, tất cả cái đám đông điên cuồng đang quay lượn quanh chúng ta. Đó cũng chính là những người đã tỏ ra thận trọng kinh khủng khi có một bà già bị móc túi ngay trước mặt họ ở trên phố. Làm sao họ lại không cảm thấy sợ hãi khi ngồi sau tay lái?”

Tôi biết nói gì đây? Có thể là thế này: con người đang cúi gập mình trên chiếc xe máy chỉ có thể tập trung chú ý vào khoảnh khắc hiện tại anh ta đang lao xe đi; anh ta bị buộc chặt vào mảng thời gian bị cắt rời khỏi cả quá khứ và tương lai; anh ta bị dứt tung khỏi dòng chảy liên tục của thời gian; anh ta ở ngoài thời gian; nói cách khác, lúc đó anh ta đang trong trạng thái xuất thần, ở trạng thái đó anh ta không còn biết gì đến tuổi tác, vợ con, những nỗi âu lo của mình nữa cả, thế nên anh ta không thấy sợ, bởi vì nguồn gốc nỗi sợ là ở phía trước, phía tương lai, mà một người đã thoát khỏi tương lai thì không có gì phải sợ.

Tốc độ là một hình thức xuất thần mà cuộc cách mạng kỹ thuật đã tặng cho con người. Ngược lại với người đi xe máy, người chạy bộ luôn luôn hiện diện trong cơ thể anh ta, buộc phải không ngừng nghĩ xem mình đã phồng chân, kiệt sức chưa; trong khi chạy anh ta cảm thấy trọng lượng, tuổi tác của

https://thuviensach.vn

mình, ý thức hơn bao giờ hết về bản thân và thời gian sống của mình. Mọi chuyện sẽ thay đổi khi con người giao phó khả năng tốc độ cho máy móc: kể từ khi đó, cơ thể riêng của anh ta bị đặt ra ngoài quá trình vận động, anh ta hiến mình cho cái tốc độ phi cơ thể, phi vật chất, tốc độ thuần túy, tốc độ tự nó, tốc độ xuất thần.

Một liên minh kỳ lạ: cái lạnh lùng vô cá tính của công nghệ liên minh với ngọn lửa hừng hực của sự xuất thân. Tôi nhớ lại một phụ nữ Mỹ ba mươi năm về trước, với phong thái nghiêm nghị, quyền uy, một kiểu người công cụ của thuyết khiêu dâm, đã giảng giải cho tôi một bài học (mang tính lý thuyết lạnh lùng) về sự giải phóng tình dục; cái từ được nhắc đến nhiều nhất trong câu chuyện của chị ta là từ “cực khoái”, tôi đếm được bốn mươi ba lần cả thảy. Sự tôn thờ cực khoái: chủ nghĩa vị lợi được phong chiếu vào đời sống tình dục; hiệu quả đối lại với sự lười nhác; sự giao hợp bị rút lại thành một trở ngại cần phải nhanh chóng vượt qua để đạt tới cơn bùng nổ xuất thần, mục đích thực sự duy nhất của tình ái và của vũ trụ.

Vì sao cái thú của sự chậm rãi đã biến mất? Ôi, họ đâu rồi, những con người thong thả của thời xưa? Họ đâu rồi, những nhân vật vô công rồi nghề trong các bài hát dân gian, những gã lang thang lãng du từ cối xay gió này đến cối xay gió khác và đêm về ngủ dưới sao trời? Có phải họ đã biến mất cùng với những lối đi trên bờ ruộng, những bãi cỏ và khoảng rừng thưa, cùng với thiên nhiên? Có một câu tục ngữ Czech mô tả sự lười biếng thong thả của họ bằng một ẩn dụ: “Họ đang ngắm nhìn các cửa sổ nhà Trời”. Người đang ngắm nhìn các cửa sổ nhà Trời thì không phải là buồn chán; đó là người sung sướng. Trong thế giới chúng ta hiện nay, sự lười biếng bị chuyển thành sự không có việc gì làm, đấy là một điều hoàn toàn khác: người không có việc gì làm là người buồn phiền, chán nản, luôn luôn phải đi kiếm công việc mà anh ta thiếu.

Tôi nhìn vào gương chiếu …