Cõi Người (Trần Chiến)

https://thuviensach.vn

Mục lục

Lời Người Viết

Trận Đòn

Báo Thư Cừu

Học Chữ

Đứt Gánh Giữa Đàng

Cánh Hồng Leo Trên Tường

Chó Cắn Áo Rách

Nổi Loạn

Phương Nam Vẫy Gọi

Thợ Nửa Mùa

Gặp May

Nổi Danh Và Nổi Chìm

Giết Báo

Đảng Thanh Niên

Mới Thật Đi Tù

Người Tù Chăm Học

Cú Nhẩy

Người Tù Đa Cảm

Hai Cụ Phan

Sổ Lồng

Grandjean

Thư Giả Tình Thật

Yêu Và Không Thể Lấy Và.

Mồng 1 Tháng 5 Năm 1938

Đứt Gánh Tình

Sơn La

Hầm Tối

Suối Reo

Nghĩa Lộ

https://thuviensach.vn

Tân Trào - Hà Nội

Huế

Đa Mang Nên Phải Đèo Bòng

Năm 1946: Ông "Tả Khuynh"

Tri Thiên Mệnh

Chỉnh Huấn

Thi "Đỗ"!

"Quốc Sử Quán"

Dự Cảm

Cơn Lũ

Chộn Rộn Hòa Bình

Lịch Sử 80 Năm Chống Pháp

Uống Cạn Chén Đắng

Ý Kiến "Già", Điều Kiện "Non"

Làm Người Là Khổ

Lão Nông Tri Điền

Trở Lại Với Thơ

Cảo Xưa Giở Lại

Tướng Sĩ Một Đi.

Vĩ Thanh

https://thuviensach.vn

CÕI NGƯỜI

Trần Chiến www.dtv-ebook.com

Lời Người Viết

Trần Huy Liệu là một con người “đa hệ”. Về mặt văn hóa, bắt đầu từ Nho giáo, ông chuyển dần sang tân học. Về “nhân thân xã hội”, trước sau ông là người dân tộc trong căn cốt, dù là trong phong trào Thanh niên, Quốc Dân đảng hay là người Cộng sản. Nghề nghiệp thì chuyển từ làm báo sang nhà tuyên truyền, gần cuối đời đi viết sử, tức là chỉ có thể dính đến chữ nghĩa. Sinh năm 1901, ông thường nói (nửa) đùa mình là con người của thế kỉ XX. Dầu sao, đời ông gắn với những trào lưu chính yếu nhất của nước Việt trong 100 năm đó: Nho tàn, Tây học, chủ nghĩa Tam dân, hệ tư tưởng Cộng sản… Đây là những điều tôi muốn phản ánh trong sách này. Tất nhiên chúng chưa đầy đủ, càng chưa đầy đủ khi muốn nói đến nguyên cớ những hành xử, chọn lựa của ông. Do đó, có thể nó bắt đầu cho một quá trình khác, phải bổ sung, tranh luận...

Trần Huy Liệu viết nhiều. Nhưng do tù đầy, chiến tranh và nhiều biến cố khác, sách vở, các bài báo in trước năm 1954 của ông không còn. Trong tay người viết chỉ còn lại những tác phẩm sau, in sau năm 1954: “Lịch sử tám mươi năm chống Pháp”, “Nguyễn Trãi”, “Lịch sử Thủ đô Hà Nội” (chủ biên), “Thơ”, “Hồi kí”. Những lai cảo, ghi chép, bài báo… không còn bao nhiêu, và cũng không quy về một chỗ. Trong tay tôi hiện còn một phần nhật kí, chủ yếu ghi trong kháng chiến chống Pháp, bản tổng kiểm thảo năm 1952, vài bức thư, ghi chép vụn vặt… Và sách “Những ngày xa xưa ấy” của bà Thu Tâm in ở Mỹ năm 1996. Những phần trích (in nghiêng) trong sách này sẽ chú văn bản gốc.

Trần Chiến

https://thuviensach.vn

CÕI NGƯỜI

Trần Chiến www.dtv-ebook.com

Trận Đòn

Nhà ông đồ Trình đang có việc. Từ sáng sớm, bà đồ đã lục đục dưới bếp đồ xôi, làm thịt gà. Mọi người lặng lẽ, trang nghiêm hơn lệ thường. Hình như trời không có gió, cả đến tàu chuối sau vườn cũng im phắc, không ưỡn lên reo mừng khi cu Liệu lò dò từ giường ra, mắt nhắm mắt mở tè vào gốc như mọi khi.

Thường nhà có cỗ thì con trẻ phải mừng. Nhưng Liệu ta lại buồn rười rượi. Hôm nay cụ đồ làm lễ khai tâm (1) cho cậu út vừa tròn sáu tuổi. Sau bữa ăn, Liệu phải lên Hạnh Lâm trọ học. Xa anh Đích, anh Hích, lấy ai khăng đáo cùng. Và nhất là tối đến không còn được rúc vào tí mẹ hít hà mùi mồ hôi nồng nàn, ngầy ngậy. Bà đồ yêu cậu út nhất nhà. Ra ý phải xa con, bà cứ tần ngần, lẩm bẩm những câu chỉ mình nghe. Lúc xóc gạo, bà quên bỏ cả mấy hạt muối. Chõ xôi nhạt hoét.

-----

(1) Cho đi học vỡ lòng.

Khác với vợ con, ông đồ giữ vẻ nghiêm nghị. Những lời sai bảo phát ra uy nghi hơn lệ thường. Việc trọng, nghĩa cả, sang vai thằng bé sáu tuổi thì không thể nhu mì để nó quen thói con trẻ. Dứt khoát nó phải gánh cái sứ mạng mà ông mang vác cả đời chả xong: thành người đỗ đạt. Vậy nên mọi thứ cứ phải răm rắp. Cấm bàn lui. Ông căn dặn vợ nghiêm hơn mọi ngày, đừng để nước mắt làm mềm lòng thằng bé.

Mâm cỗ đã dọn lên. Ông đồ thắp hương, thành kính khấn. Đoạn, nhỏ nhẹ nhưng đủ nghiêm khắc, bảo Liệu: “Con khấn tiên sư, tổ sư đi!”.