Đường Tự Do - Sài Gòn (Nhã Ca)

https://thuviensach.vn

LỜI DẪN

Một đầu, dòng sông Saigon lấp lánh. Một đầu khác, tượng Đức Mẹ trắng toát trước Vương Cung Thánh Đường. Lòng đường hẹp mà vỉa hè rộng. Con đường ấy, một thời ngắn ngủi thôi, mang tên là Tự Do. Tên cũ của nó, thời Pháp: Catinat. Tên mới, thời sau 1975: Đồng Khởi. Không biết đã hoặc sẽ còn những tên nào khác nữa? Với tôi, mãi mãi, con đường ấy mang tên là Tự Do. Đủ loại gót giày, từ Nam chí Bắc, từ năm châu bốn biển, đã nện trên vỉa hè Tự Do. Không chỉ giày dép đâu, mà con người, cả tôi nữa, khi đi đứng, hít thở, hòa mình vào sinh hoạt ở trên con đường này, đã hòa hợp với mạch sống của mọi thời đại, mọi hoàn cảnh. Bắt đầu từ một buổi trưa nắng sau khi Saigon đã thay tên đổi đời...

https://thuviensach.vn

CHƯƠNG

1

Không ai đi theo bà ta nữa à? Đám con nít phá phách, hỗn xược, quái

ác, làm cái đuôi dài cứ rụng dần từng khúc. Cuối cùng, bà ta chỉ một mình.

Người đàn bà này quê quán ở đâu? Không biết. Xuất hiện bao lâu trên con đường này, cũng không nhớ nữa. Hình như bà mới trở dậy sau một giấc ngủ ở bãi cỏ, dưới chân tượng Đức Mẹ ở nhà thờ Đức Bà. Nằm chèo queo, trần truồng, hồn nhiên, thơ dại như một đứa trẻ nít. Ngủ màn trời, chiếu đất, tắm rửa ở máy nước công viên, ăn uống có người nuôi. Quán ăn, quán cà phê dọc con đường Tự Do mọc lên như nấm. Chỉ cần dừng lại trước một tiệm ăn nào đó, hay xe bánh mì. Chỉ đứng yên lặng chờ, rồi có... Để được bình yên như vậy, bà ta cũng có một kỳ khổ ải...

Chuyện gì mà vui như Tết vậy? Ôi thôi, con nít đông như kiến, rồi người lớn cũng chạy theo. Cả mấy hàng gính lề đường, bà Mập xe bánh mì góc Givral, bà Ốm bán bánh mì vừa bánh cuốn góc Đồng Khởi- Lê Thánh Tôn, bỏ cả xe mà chạy. Họ chạy tuốt lên phía nhà thờ, kẻ trước người sau, tấp nập như đi lĩnh gạo. Chen chúc, xô đẩy nhau, thấy được cảnh gì? Chị ta, đã trần truồng phần trên và đang trút bỏ phần dưới. "Hoan hô. Nhiệt liệt. Khẩn trương." Bọn con nít vỗ tay, la hét rầm trời. Chị đàn bà như không để ý gì hết, vừa được hoàn toàn trống trãi chị cười vu vơ, như hoan nghênh sự thoải mái của mình. Vậy là có một đám rước từ đầu đường kéo xuống. Chị ta đi trước, đám đông đi sau, la lối, cổ võ. Ngang qua nhà hát lớn thành phố, đụng phải một đám biểu tình mừng ngày sinh nhật Bác vừa tới nơi. Đám biểu tình này gồm nam phụ lão ấu mà phụ nữ thì đông. Nhi đồng đi trước sắp hàng hai, rồi tới phụ nữ sắp hàng tư, vừa đi vừa uốn éo điệu múa, vung tay, đưa chân, oằn người theo điệu hát: Như có bác Hồ trong ngày vui đại thắng.. Tiếp theo là một đám nhi đồng khác, đeo trống, tay cầm dùi,

https://thuviensach.vn

đánh tùng tùng phụ họa rất ăn nhịp, chứng tỏ có tập dượt nhiều thời giờ. Phụ lão người hô nhiệt, người hô liệt loạn xạ ngầu. Các cụ đâu còn hơi nhiều để hô nên nó loạng choạng là vậy. Hôm đó chị đàn bà cởi truồng bị công an còng tay dẫn đi lần đầu, rồi tiếp theo, mấy chục lần không đếm được, chị bị bắt ở phường cũng có, lên quận cũng có. Đánh đập, dọa nạt, bầm người, tím thây. Ăn nhằm gì nữa vì chị mất trí nhớ. Buộc chị phải mặc quần áo mới được đi ăn xin. Chị mặc vào rồi lại cởi ra. Riết công an cũng thấy chán không bắt, mà người lớn con nít gì cũng cho là thường rồi, không hào hứng coi nữa...Họa hoằn cảnh chị đi giữa đường tồng ngồng có đập vào mắt một số người ngọai quốc đi trên đường. Người ngoại quốc không có thói đứng lại xem nhìn. Nhan sắc chị cũng chẳng còn mà hình dáng chị thì quá tơi tả dị dạng, chẳng còn chút hấp dẫn nào để buộc chị tội khiêu dâm ngọai cảnh, nên bây giờ chị cũng như con đường Tự Do, coi thong dong quá.

Chị bước chậm rãi. Thích đi thì đi, thích dừng lại thì dừng. Ở ngã tư Đồng Khởi Lê Thánh Tôn chị đứng lại nghỉ chân. Nhà hàng ăn, mấy giờ rồi mà có cô con gái tóc xù bông kéo đàn violon thánh thót, còn có cái ông nhạc sĩ thấp thấp như đang nằm bò trên cái đàn bự. Bà Ốm bán bánh mì nhìn trời kéo mây thở dài, sửa miếng vải bạt che.

"Đi đi, cho người ta bán hàng. Nhìn gì."

Đi thì đi, chị bước xuống nữa. Tiệm thuốc tây quốc doanh người ta sắp hàng dài quá. Chị dừng lại, nhón chân ngó vô. Mấy …