Hokkaido Mê Trận Án (Soji Shimada)

https://thuviensach.vn

Mở màn

Ta như vua xứ Mưa, giàu nhưng vô dụng, ít tuổi nhưng già nua.

Những mồi săn và chim ưng, cho đến con dân chết đói dưới hiên kia,

đều không đủ làm xao động lòng vua.

- Chán đời*, Baudelaire

https://thuviensach.vn

Ở làng Hauterives miền Nam nước Pháp, có một công trình kì lạ tên là lâu đài Lý tưởng, hay lâu đài Cheval. Đây là lâu đài mơ ước của Ferdinand Cheval nghèo khó, xây dựng mất tổng cộng ba mươi ba năm, hoàn thành vào năm 1912, do ông ta một mình thi công.

Công trình này, có góc na ná đền thờ Ả Rập, lại có góc na ná đền thờ Ấn Độ, cửa vào giống cổng thành châu Âu thời Trung cổ, ngay cạnh đó là một túp lều chăn cừu kiểu Thụy Sĩ. Trông qua thì thiếu tính nhất quán về phong cách, nhưng nghĩ cho kĩ, lâu đài trong mộng tưởng của mỗi đứa trẻ chẳng phải đều đa dạng như thế sao? Chính vì quan điểm đơn điệu, luôn bận tâm đến chỉnh thể, đến tính kinh tế và đánh giá của xã hội mà ngày nay người lớn chúng ta mới mắc kẹt trong những chuồng bồ câu rập khuôn nhau ở Tokyo đấy.

Cheval là một người đưa thư không được học hành tử tế, trong các ghi chép nhiệt thành mà ông để lại có vô vàn chữ viết sai. Các ghi chép này cho biết, vào năm 43 tuổi, được Chúa trời báo mộng, Cheval quyết định xây dựng một lâu đài độc đáo. Lúc đầu, bên cạnh ba lô đựng bưu phẩm, ông mang theo bao tải để thu lượm những viên đá hình thù quái lạ dọc đường đưa thư. Dần dần, bao tải biến thành gùi đeo lưng. Cuối cùng Cheval đổi hẳn sang xe cút kít.

Chẳng nghĩ cũng biết cư dân ở chốn quê làng buồn tẻ ấy có thái độ thế nào trước hành vi lập dị của ông bưu tá. Nhưng bất chấp lời ra tiếng vào, Cheval bắt đầu dùng xi măng và đống đá nhặt được để làm móng lâu đài.

Khối chính lâu đài dài 26 mét, rộng 14 mét, cao 12 mét, mất ba năm mới xây xong. Tiếp theo, trên tường lần lượt xuất hiện phù điêu hình hạc, báo, đà điểu, voi, cá sấu… bằng xi măng, cứ thế mà đắp cho đến khi phủ kín khắp các mặt tường thì Cheval chuyển sang chế tạo thác nước và ba pho tượng người khổng lồ.

Vào năm 76 tuổi, cuối cùng Cheval cũng hoàn công, ông đưa cộng sự hàng đầu là chiếc xe cút kít vào bày ở vị trí nổi bật nhất trong lâu đài, còn

https://thuviensach.vn

mình thì dựng một túp lều gần cổng để trú chân sau khi nghỉ hưu, từ đó ngắm lâu đài mà sống qua ngày thay vì dọn vào ở.

Xem trên ảnh, có cảm giác lâu đài Cheval được xây bằng một loại vật liệu mềm nhũn nhẽo như dọc mùng. Mật độ phù điêu và trang trí xi măng còn dày đặc hơn cả Angkor Wat, bồi đắp lớp lớp lên nhau khắp các mặt tường khiến những đường nét cơ bản không rõ ràng nữa, đống chi tiết rườm rà và mất cân đối đó làm cả công trình méo mó một cách lạ lùng. Nếu không hứng thú với lâu đài này, người ta rất dễ cho rằng tác phẩm mà Cheval hoài phí nửa cuộc đời để hoàn thành chỉ có giá trị ngang đống sắt vụn hay đồ cổ vô dụng.

Nếu nghĩ Cheval là kẻ điên như cách dân làng Hauterives vẫn nghĩ, thì quá đơn giản. Nhưng tôi cho rằng, ý tưởng sáng tạo thể hiện qua lâu đài Lý tưởng có một cái gì đấy khá gần gũi với các công trình của kiến trúc sư thiên tài người Tây Ban Nha Antonio Gaudi. Ngày nay, lâu đài Cheval trở thành tụ điểm du lịch duy nhất của làng Hauterives - nơi vốn dĩ chẳng có một thắng cảnh gì.

Nhắc đến những chân dung lập dị trong lĩnh vực kiến trúc thì không thể bỏ qua Ludwig II của vương quốc Bavaria*. Ai cũng biết ông vô cùng hâm mộ nhà soạn nhạc Richard Wagner, nhưng ngoài Wagner ra, thú vui lớn nhất đời ông chính là xây cung điện.

Kiệt tác đầu tiên của Ludwig II là cung điện Linderhof* mà các thế hệ sau đã nhất trí coi như một công trình mô phỏng phong cách kiến trúc của vương triều Bourbon*. Linderhof xây đấu lưng vào núi, tôi nghĩ rằng chỉ cần đẩy cửa đá xoay ra, tiến sâu vào đường hầm nóc cao của nó thì bất kì ai cũng sẽ phát hiện ra rằng cung điện này có điểm độc đáo riêng, không thể đơn giản xếp vào dạng mô phỏng thuần túy.

Ở đó, xuất hiện trước mắt chúng ta là một hang động nhân tạo hùng vĩ, mặt hồ đen lung linh nhẹ nâng con thuyền khổng lồ hình vỏ sò. Ánh đèn đủ màu chập chờn, bên bờ …