Nhìn Lên Những Chòm Sao (Trần Thời)

https://thuviensach.vn

Biểu ghi biên mục trước xuất bản được thực hiện bởi Thư viện KHTH TP.HCM

Trần Thời

Nhìn lên những chòm sao (phiên bản mới) / Trần Thời. - T.P. Hồ Chí Minh : Trẻ, 2008. 171tr. : minh họa ; 19cm. - (Kỹ năng hoạt động thanh thiếu niên) 1. Sao (Thiên văn học). 2. Thiên văn học. I. Ts.

523.8 -- dc 22 T772-T45

https://thuviensach.vn

Nhìn lên những chòm sao  5

LỜI NÓI ĐẦU

Ở

các nước có ngành khoa học không gian tiến bộ trên thế giới thì bộ môn Thiên Văn học được đưa vào chính khóa trong các trường phổ thông. Môn học này có sức lôi cuốn các em học sinh một cách đặc biệt, vì sự hấp dẫn của nó. Ở đây, các em còn được thực hành quan sát ở những kính thiên văn hiện đại cùng với những mô hình y như thật để dễ hình dung.

Theo thống kê của các nhà nghiên cứu về tuổi thọ của loài người trên thế giới, thì các nhà Thiên Văn học thường có tuổi thọ cao hơn nhiều so với các ngành khoa học khác. Kết luận đó có lẽ cũng hoàn toàn thuyết phục, bởi vì, hình như một khi con người đêm đêm nhìn lên bầu trời đầy sao, thấy vũ trụ mênh mông vô tận, lòng người bình thản lại, không còn háo thắng đua tranh. Con người cảm nhận được sự nhỏ nhoi của mình, do đó gạt bỏ những mối ưu tư và sống lâu hơn.

Có một nhà hiền triết đã nói rằng, con người sở dĩ văn minh được là vì họ đã biết ngước nhìn lên bầu trời thăm thẳm.

Trong phạm vi hạn hẹp của quyển sách nhỏ này, chúng tôi chỉ đề cập đến sự hiện diện của các chòm sao trên bầu trời. Hầu qua đó, chúng ta sẽ được tự trang bị thêm cho kiến thức cuộc sống một hiểu biết sơ đẳng nhất về vũ trụ. Chắc chắn nó sẽ giúp ích ít nhiều cho các bạn trẻ thích tìm hiểu, thám hiểm...

Càng tìm tòi, chúng ta sẽ càng thấy say mê. Nào, bây giờ mời

các bạn hãy mở sách ra. Chúng ta cùng xem nhé!

TRẦN THỜI

https://thuviensach.vn

6  Trần Thời

X

ưa kia, lâu lắm rồi, con người đã nhìn lên bầu trời và tìm hiểu

nó. Trước hết, các nhà nghiên cứu nhận biết được ánh sáng,

màu sắc của từng ngôi sao. Càng về sau này, khoa học càng

tiến bộ, người ta còn đo được trọng lượng và sự chuyển động

của nó trong không gian nữa.

Và để dễ nhớ, các nhà Thiên văn đã tập hợp từng nhóm sao

lại để phân chia thành từng chòm. Mỗi chòm sao có hình tượng

và sự tích khác nhau. Các hình tượng và sự tích ấy được các nhà

thiên văn dựa trên cơ sở các truyền thuyết, truyện cổ hay các

truyện thần thoại Hy Lạp và La Mã.

Ở phương Đông thì có lối nhận diện sao khác hẳn phương

Tây, ngay cả tên gọi cũng khác. Ở trong sách này, chúng tôi

chỉ giới thiệu những tên gọi Đông phương mang tính chất tham

khảo. Chủ yếu, chúng tôi chỉ cung cấp cho các bạn những tên

gọi chung đã được thống nhất trên toàn thế giới.

https://thuviensach.vn

Nhìn lên những chòm sao  7

Sơ nét về những ký hiệu dùng cho những chòm sao

Những vì sao sáng rõ thì đều có tên riêng của nó, thường là

tên Ả Rập và được đặt tên theo thứ tự bằng mẫu tự Hy Lạp. Thí

dụ: α Scorpii (α Bò Cạp) là ngôi sao sáng nhất trong chòm BÒ

CẠP và β Cygni (β Thiên Nga) là ngôi sao sáng nhất trong chòm

THIÊN NGA.

Các nhà thiên văn học trên thế giới đã thống nhất chia độ sáng

của các ngôi sao thành 6 cấp độ để dễ phân biệt. Các ký hiệu cho

các ngôi sao (được dùng trong bản đồ của sách này) như sau:

Sao cấp I sáng nhất (đơn vị < 1,5)

Sao cấp II sáng nhì (từ 1,5-2,5)

Sao cấp III sáng ba (từ 2,5-3,5)

Sao cấp IV sáng tư (từ 3,5-4,5)

Sao cấp V sáng năm (> 4,5)

Sao cấp VI yếu nhất (thường là từng chùm hay tinh vân)

Với mắt thường, ta có thể đếm được 20 sao cấp I, 46 sao cấp

II, 134 sao cấp III, 458 sao cấp IV, 1.476 sao cấp V và 4.840

sao cấp VI. Như vậy, nếu có đôi mắt tốt, ta có thể thấy khoảng

hơn 7.000 ngôi sao nằm rải rác trên bầu trời.

Để xác định vị trí của các chòm sao cho chính xác, ta phải

biết vị trí những ngôi sao thay đổi từng đêm, từng mùa như thế