Tuổi Già - Tập 2 (Simone De Beauvoir)

https://thuviensach.vn

XUẤT BẢN VỚI SỰ CỘNG TÁC CỦA

ĐẠI SỨ QUÁN PHÁP TẠI VIỆT NAM

ÉDITÉ AVEC LE CONCOURS DE L'AMBASSADE DE FRANCE AU VIETNAM

Dịch theo bản tiếng Pháp

LA VIEILLESSE

Nhà xuất bản Gallimard 1973

https://thuviensach.vn

LỜI GIỚI THIỆU

Chúng ta đã nghiên cứu người già với tư cách khách thể, đối tượng của

khoa học, của Lịch sử, của xã hội: chúng ta đã miêu tả họ trong tính khách quan bên ngoài. Nhưng người già cũng là một chủ thể biết phản ứng lại hoàn cảnh. Chúng ta thử tìm hiểu xem họ sống ra sao những năm tháng cuộc sống già lão ấy. Cái khó là ở chỗ đối với tuổi già, chúng ta không thể có quan điểm theo thuyết duy danh (point de vue nominaliste) cũng như theo thuyết khái niệm (point de vue conceptualiste). Tuổi già là hiện tượng xảy tới cho những người trở nên già lão; không thể đóng khung vô số kinh nghiệm về lớp tuổi ấy vào trong một quan niệm, thậm chí trong một khái niệm. Nhưng ít ra chúng ta cũng có thể đối chiếu những kinh nghiệm ấy với nhau, tìm cách rút ra những hằng số và giải thích những sự khác biệt giữa những kinh nghiệm ấy. Một trong những khiếm khuyết trong cách xem xét này là các ví dụ của tôi chủ yếu do những người hạnh ngộ cung cấp, vì chúng ta đã thấy là chỉ một mình họ hay hầu như chỉ một mình họ có phương tiện và thời gian để làm chứng nhân cho bản thân mình. Tuy nhiên, những thông tin họ cung cấp thường có tác dụng vượt qua trường hợp của chính họ.

Tôi sẽ sử dụng những dữ kiện ấy trong lúc không quan tâm tới trật tự thời gian. Số lượng lớn những lời sáo mòn chúng ta đã bắt gặp liên quan tới tuổi già, cho thấy đó là một hiện thực xuyên suốt lịch sử. Dĩ nhiên, cuộc sống người già không giống nhau trong không gian và thời gian; nhưng qua sự đa dạng ấy nổi lên những hằng số cho phép đối chiếu một số bằng chứng trong lúc không phải xem xét ngày tháng.

Cái khó lớn nhất là sự giao thoa − như chúng ta đã nhận thấy giữa các yếu tố xác định cuộc sống người già: mỗi một yếu tố ấy chỉ có ý nghĩa đích thực trong mối quan hệ giữa nó và những yếu tố khác. Mọi sự chia cắt đều võ đoán. Trong những chương dưới đây, chúng ta sẽ lần lượt xem xét mối

https://thuviensach.vn

quan hệ giữa con người với cơ thể và hình ảnh của nó trong tuổi già; quan hệ giữa con người với thời gian, với Lịch sử, với hoạt động làm biến đổi thế giới (praxis); quan hệ giữa con người với người khác, với thế giới. Tôi đề nghị bạn đọc đọc những chương ấy theo tinh thần một sự tổng hợp cuối cùng.

https://thuviensach.vn

CHƯƠNG NĂM MỞ VÀ KẾT CỦA TUỔI GIÀ. TRẢI NGHIỆM CỦA THÂN THỂ

Chết sớm hay sống già: không có sự lựa chọn nào khác. Thế nhưng,

như Goethe từng viết: “Tuổi tác chiếm đoạt chúng ta một cách bất ngờ”. Mỗi người là chủ thể duy nhất đối với bản thân mình và chúng ta thường ngạc nhiên khi số phận chung trở thành số phận của riêng mình: bệnh tật, đoạn tuyệt, tang tóc. Tôi còn nhớ nỗi bàng hoàng của mình khi bị ốm lần đầu tiên trên đời, tôi tự bảo mình: “Người đàn bà người ta khiêng trên chiếc băng ca kia, chính là mình đây”. Nhưng những tai họa ngẫu nhiên dễ dàng hội nhập với lịch sử của con người vì chúng đến với chúng ta trong hoàn cảnh đặc thù của mình: tuổi già là một định mệnh, và khi nó xâm chiếm cuộc sống, nó làm chúng ta bàng hoàng: “Việc gì xảy ra vậy? Cuộc sống thôi mà, và tôi đã già” − Aragon từng viết như vậy. Thời gian trong vũ trụ chuyển động, dẫn tới một sự biến đổi của cá nhân, điều đó làm chúng ta sửng sốt. Lúc đã 40 tuổi, tôi vẫn bán tín bán nghi khi đứng trước một tấm gương soi, bụng bảo dạ: “Mình đã 40!” Đứa trẻ sơ sinh, chú bé thiếu niên đều có một lớp tuổi. Những điều cấm kỵ và nghĩa vụ nói chung chúng phải tuân theo, thái độ của những người khác đối với chúng không cho phép chúng quên điều đó. Đến tuổi trưởng thành, chúng ta không nghĩ tới nữa: hình như khái niệm ấy không áp dụng cho chúng ta. Nó giả định là người ta quay về quá khứ và tính sổ trong lúc hướng về tương lai, chúng ta từ từ trượt từ ngày này qua ngày khác, từ năm này qua năm khác. Tuổi già là cái đặc biệt khó được tự giác chấp nhận …