Kể chuyện gương hiếu học

Hội đồng chỉ đạo xuất bản

Chủ tịch Hội đồng

TS. Nguyễn Thế Kỷ

Phó Chủ tịch Hội đồng

TS. Nguyễn Duy Hùng

Thành viên TS. Nguyễn An Tiêm TS. Khuất Duy Kim Hải Nguyễn Vũ Thanh Hảo

5

KHổNG Tử -- "HọC KHÔNG BIếT

CHáN, DạY KHÔNG BIếT MệT

Khổng Tử, tên thật là Khổng Khâu, tự Trọng Ni. Ông là nhà giáo dục, nhà t− t−ởng, nhà văn Trung Quốc sống vào cuối thời Xuân - Thu. Ông sinh năm 551 -479 tr−ớc CN tại ấp Thủ, n−ớc Lỗ, nay thuộc phía đông nam Khúc Phụ, tỉnh Sơn Đông. Tổ tiên ông là quý tộc n−ớc Tống, sau chuyển sang n−ớc Lỗ. Thủa nhỏ nhà nghèo, lớn lên ông làm quan n−ớc Lỗ, trải các chức từ ủy lại (coi kho), Thừa điền (nuôi sóc vật), đến Trung đô tể, T−không, Đại T−khấu và Tể t−ớng. Để thực hiện lý t−ởng chính trị của mình, ông bỏ làm quan, dẫn đồ đệ đi khắp nơi thuyết giáo, song không đ−ợc trọng dụng. Cuối đời, ông lại quay về n−ớc Lỗ, dốc sức vào chỉnh lý lại sách cổ, san định Kinh th−, Kinh thi, biên soạn Xuân thu. Trọng tâm học thuyết của ông tập trung ë bộ Luận ngữ (Những lời đàm luận). Luận ngữ gồm 20 thiên, chép lại những lời đối đáp của Khổng Tử và học trò. T−t−ởng căn bản của Khổng Tử thể hiện trong Luận ngữ là "Nhân". Đây là một t− t−ởng có

6

ý nghĩa tiến bộ v−ợt bậc. Để truyền thụ t− t−ởng của mình, ông mở tr−ờng dạy học. Học trò của ông xuất thân từ nhiều thành phần, giai cấp khác nhau và có đến hơn ba ngàn ng−ời, trong đó có 72 ng−ời đặc biệt xuất sắc. Có thể nói, Khổng Tử là một nhà giáo dục vĩ đại của Trung Quốc cổ đại, ông hết lòng truyền thụ kiến thức cho học trò đúng theo ph−ơng châm "Học không biết chán, dạy không biết mệt", đồng thời ông cũng là ng−ời mở đầu cho ph−ơng pháp dạy học: "tùy theo khả năng của từng ng−ời mà dạy", ông đ−a ra yêu cầu với học trò: "Học phải đi đôi với hành", học phải có thực chất: "Biết thì bảo rằng biết, không biết thì bảo rằng không biết"... Không chỉ dạy học trò nh− thế mà bản thân ông cũng luôn tuân thủ tuyệt đối những quy tắc ấy. Sau đây là hai câu chuyện nhỏ chứng tỏ đức tính kiên trì và ham học hỏi của ông. 1. Thủa nhỏ, nhà Khổng Tử rất nghèo, lên ba tuổi mồ côi cha, hai mẹ con phải n−ơng tựa vào nhau mà sống. Lớn hơn một chút, Khổng Tử phải làm việc vất vả để nuôi mẹ, song cậu bé rất ham học. Một hôm, trời rét căm căm, gió thổi nh− bão mà chú bé chỉ mặc một tấm áo mỏng, say s−a ngồi đọc sách bên cửa sổ. Bà mẹ th−ơng con quá, lại gần nhẹ nhàng nói: - Con ơi, hãy nghỉ một chút đi. Khổng Tử nghe lời mẹ, đứng dậy gấp sách cất đi nh−ng lại cầm khay hoa quả, lẳng lặng đi ra ngoài cửa. Bà mẹ vội nói: